Vlaamse Miniaturen

De miniatuurkunst

 

De Bourgondische eeuw is u wellicht bekend om de gotische kerken, de Brabantse retabels, de wandtapijten, de prachtige polyfone muziek of de schilderkunst van de Vlaamse Primitieven. Tegelijk is deze 15de eeuw het hoogtepunt van de Vlaamse miniatuur en vormt hij een keerpunt in de geschiedenis van het handgeschreven boek. De kunst van de verluchting, de schilderkunst in de boeken, genoot een succes zonder voorgaande in de oude Zuidelijke Nederlanden. Vanaf het aantreden van Jan zonder Vrees (1404) tot de dood van Maria van Bourgondië (1482) waren rijke steden als Brugge, Gent, Brussel, Valenciennes, Rijsel of  Doornik echte kweekvijvers van ambachtslieden, kopiisten, boekbinders en miniaturisten die een centrale positie bekleedden in een productie van uitzonderlijke kwaliteit.





Als geëngageerd mecenas en schrander bibliofi el gaf de Grote Hertog van het Westen, Filips de Goede, derde erfgenaam van Bourgondië van het huis van Valois, een belangrijke impuls aan de kunsten van het boek in al zijn vormen. Hij deed een beroep op de beste verluchters om tegemoet te komen aan zijn smaak voor weelderigheid en tegelijk zijn politieke verzuchtingen te rechtvaardigen. Onder zijn bewind verwierf de ‘letter’ zijn adelbrieven. Ook Filips’ zoon, Karel de Stoute, was dol op teksten uit de klassieke oudheid en zette de zoektocht naar Schoonheid voort. In hun spoor plaatsten niet alleen de hertogelijke familie en de leden van de Orde van het Gulden Vlies, maar ook ridders, geestelijken en de stedelijke bourgeoisie bestellingen bij talentrijke verluchters zoals Lieven Van Lathem, Simon Marmion, Willem Vrelant, Jehan de Tavernier of de Meester van Wavrin, in die tijd even vertrouwde namen als Rogier Van der Weyden, Hans Memling of de Meester van Flémalle dat vandaag nog zijn. Het waren stuk voor stuk gerenommeerde kunstenaars die onvermoeibaar werkten aan het illustreren van kronieken, ridderromans, traktaten over de jacht of devotietraktaten. Zo ontstonden echte meesterwerken van ons cultureel erfgoed waarvan de artistieke kwaliteit alleen in de zeldzaamheid haar gelijke vindt. Nooit eerder had de verluchtingskunst een dergelijk hoog niveau bereikt.